- Թմրամիջոցների ապօրինի ներմուծումը պատժվում է տասը տարի ազատազրկմամբ, իսկ կազմակերպված խմբով՝ երեսուն տարի քրեական ազատազրկմամբ (Ֆրանսիայի քրեական օրենսգրքի հոդված 222-36)։
- Չափահաս մեղադրյալներին դատում է պրոֆեսիոնալ դատավորներից կազմված ծանր հանցանքների դատարանը (քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդվածներ 706-27 և 698-6)։
- Համակարգչային տվյալների գաղտնի ստացումը (հոդված 706-102-1) պահանջում է պատճառաբանված թույլտվություն, արձանագրություններ, իսկ ազգային պաշտպանության գաղտնիքով պաշտպանված միջոցներ օգտագործելու դեպքում՝ հավաստիության վկայագիր։
- Եվրոպական միության արդարադատության դատարանի համաձայն՝ դատավորը պետք է բացառի այն ապացույցը, որի վերաբերյալ անձն ի վիճակի չէ արդյունավետ արտահայտվել, եթե այն կարող է գերակշռող ազդեցություն ունենալ փաստերի գնահատման վրա։
I. Հանցագործությունները և պատիժները
Ֆրանսիայի քրեական օրենսգիրքը (code pénal) աստիճանավորում է թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության համար նախատեսված պատիժները․
- խմբի ղեկավարում կամ կազմակերպում՝ ցմահ քրեական ազատազրկում (réclusion criminelle) և 7 500 000 եվրո տուգանք (հոդված 222-34),
- արտադրություն կամ պատրաստում՝ քսան տարի քրեական ազատազրկում, կազմակերպված խմբով (bande organisée)՝ երեսուն տարի (հոդված 222-35),
- ներմուծում կամ արտահանում՝ տասը տարի ազատազրկում, կազմակերպված խմբով՝ երեսուն տարի քրեական ազատազրկում, և 7 500 000 եվրո տուգանք (հոդված 222-36),
- փոխադրում, պահում, առաջարկում, օտարում, ձեռքբերում՝ տասը տարի ազատազրկում և 7 500 000 եվրո տուգանք (հոդված 222-37)։
2025 թվականի հունիսի 13-ի թիվ 2025-532 օրենքից ի վեր պատիժները խստացվում են, երբ չափահաս կատարողը գործում է անչափահասի օգնությամբ կամ աջակցությամբ (հոդված 222-37-1)։ Թմրամիջոցների շրջանառությունից ստացված եկամուտների լվացումը (blanchiment) պատժվում է 222-38 հոդվածով։
222-43 հոդվածը նախատեսում է պատժի կրճատում երկու երրորդով այն անձի համար, ով, տեղեկացնելով իշխանություններին, հնարավոր է դարձրել դադարեցնել արարքները կամ բացահայտել մյուս մեղավորներին։
II. Գործը քննող դատարանը
Կազմակերպված խմբով ներմուծումը ծանր հանցանք (crime) է։ Ֆրանսիայի քրեական դատավարության օրենսգրքի (code de procédure pénale) 706-27 հոդվածը թմրամիջոցների շրջանառության ծանր հանցանքների քննությունը վերապահում է դրա համար նշանակված ծանր հանցանքների դատարաններին (cours d’assises)։ Չափահաս մեղադրյալների դեպքում դրանց կազմը սահմանված է 698-6 հոդվածով․ պրոֆեսիոնալ դատավորներ՝ առանց երդվյալ ատենակալների։
2026 թվականի հուլիսի 25-ից քրեական դատավարության օրենսգրքի 380-16 հոդվածը՝ 2026 թվականի հուլիսի 23-ի թիվ 2026-651 օրենքով փոփոխված խմբագրությամբ, դեպարտամենտային քրեական դատարանը (cour criminelle départementale) վերապահում է տասնհինգ կամ քսան տարի քրեական ազատազրկմամբ պատժելի ծանր հանցանքի մեջ մեղադրվող չափահաս անձանց։ Հետևաբար կազմակերպված խմբով ներմուծումը, որը պատժվում է երեսուն տարով, դրա իրավասությանը չի պատկանում։
Այդ դատարանն իրավասու չէ նաև այն դեպքում, երբ համամեղադրյալներից մեկը չի համապատասխանում այդ պայմաններին (հոդված 380-16, վերջին պարբերություն)։
Երբ արարքները մնում են հանցանքի (délit) շրջանակում, օրինակ՝ ներմուծում առանց կազմակերպված խմբի, իրավասու է քրեական դատարանը (tribunal correctionnel)։ Այսպիսով, ընտրված որակավորումը որոշում է դատարանը և սպառնացող պատիժը։ Այն քննարկվում է արդեն նախաքննության փուլում։
Եթե հարց ունեք Ձեր իրավիճակի վերաբերյալ, գրեք գրասենյակին կամ զանգահարեք +33 7 81 86 30 80։
III. Ֆրանսիայում գաղտնի ստացված տվյալները․ 706-102-1 հոդված
Գաղտնագրված հաղորդակցման համակարգերի գործերում քննիչները հաճախ կիրառել են համակարգչային տվյալների գաղտնի ստացումը (captation de données informatiques)։ 706-102-1 հոդվածը թույլ է տալիս «ցանկացած վայրում» մուտք գործել տվյալներին, գրանցել և փոխանցել դրանք։ Դատախազը (procureur de la République) կամ քննիչ դատավորը (juge d’instruction) կարող է կարգադրել ազգային պաշտպանության գաղտնիքին (secret de la défense nationale) ենթակա պետական միջոցների կիրառում։
Սահմանադրական խորհուրդը (Conseil constitutionnel) այդ կարգավորումը ճանաչել է Սահմանադրությանը համապատասխանող (2022 թվականի ապրիլի 8-ի թիվ 2022-987 QPC որոշում)։ Այն նշել է պահպանվող երաշխիքները․ գաղտնի ստացումը թույլատրող դատավորի գրավոր և պատճառաբանված որոշումը, որը կցվում է գործին, տեղադրման արձանագրությունը, արդյունքների ստացման արձանագրությունը, դրանց հավաստիությունը հաստատող վկայագիրը (attestation de sincérité), դատարանի՝ գաղտնազերծում պահանջելու հնարավորությունը։
Այս երաշխիքներն ունեն գործնական նշանակություն։ 2022 թվականի հոկտեմբերի 11-ի որոշմամբ (թիվ 21-85.148) Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (chambre criminelle de la Cour de cassation) բեկանել է քննչական պալատի (chambre de l’instruction) որոշումը։ Վերջինս չէր պատասխանել քրեական դատավարության օրենսգրքի 230-3 հոդվածով նախատեսված հավաստիության վկայագրի բացակայության վերաբերյալ փաստարկին։ Վճռաբեկ դատարանը հիշեցրել է, որ անհրաժեշտության դեպքում քննչական պալատը պետք է կարգադրեր այդ փաստաթղթի կցումը գործին։
IV. Այլ պետության կողմից փոխանցված տվյալները
Հաղորդագրությունների մի մասը ստացվում է օտարերկրյա իշխանություններից։ Դրանց փոխանցումը հաճախ կատարվում է եվրոպական քննչական որոշման (décision d’enquête européenne) միջոցով (դիրեկտիվ 2014/41/UE)։
2024 թվականի ապրիլի 30-ի M.N. որոշմամբ (C-670/22) Եվրոպական միության արդարադատության դատարանը վճռել է, որ․
- այլ պետության մոտ արդեն առկա ապացույցներ ստանալու նպատակով եվրոպական քննչական որոշումը կարող է կայացվել դատախազի կողմից, եթե ներպետական իրավունքը դա նրան թույլ է տալիս զուտ ներպետական իրավիճակում,
- վերջնական սարքերի մեջ ներթափանցումը՝ դրանցից տվյալներ կորզելու նպատակով, «հեռահաղորդակցությունների գաղտնալսում» է, որի մասին պետք է ծանուցվի այն պետությունը, որի տարածքում գտնվում է թիրախավորված անձը,
- ծանուցման այդ պարտավորությունը պաշտպանում է նաև համապատասխան օգտատերերի իրավունքները,
- քրեական դատավորը պետք է բացառի տեղեկություններն ու ապացույցները, երբ անձն ի վիճակի չէ արդյունավետ արտահայտվել դրանց վերաբերյալ, և դրանք կարող են գերակշռող ազդեցություն ունենալ փաստերի գնահատման վրա։
Եթե սպասվում է կանչ կամ դատական նիստ, գրասենյակի հետ կարող եք կապվել +33 7 81 86 30 80 հեռախոսահամարով կամ WhatsApp / Signal-ով։
V. Պաշտպանության մեթոդը
Վիճարկումը նախապատրաստվում է գործի նյութերի հիման վրա։ Նախ պետք է պարզել յուրաքանչյուր գաղտնի ստացման իրավական հիմքը և ստուգել թույլտվությունների, արձանագրությունների ու վկայագրերի առկայությունը գործում։
Այնուհետև պետք է ստուգել հաղորդագրությունների վերագրումը։ Կեղծանունը անձ չէ։ Նույնականացուցչի և մեղադրյալի (mis en examen) միջև կապը պետք է ապացուցվի առանձին տարրերով․ գտնվելու վայր, առգրավումներ, ցուցմունքներ, փորձաքննություններ։
Անվավերության հիմքերը (moyens de nullité) ներկայացվում են քննչական պալատ խիստ ժամկետում։ 2026 թվականի հոկտեմբերի 23-ից ներկայացվող միջնորդությունների համար այդ ժամկետը չորս ամիս է (քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված 173-1՝ 2026 թվականի հուլիսի 23-ի թիվ 2026-651 օրենքով սահմանված խմբագրությամբ)։ Քննչական գործողությունների կատարման միջնորդությունները (demandes d’actes) կարող են ուղղված լինել բացակայող փաստաթղթերի կցմանը։
Քրեական դատավարության օրենսգիրքը վերակոդավորվում է։ Այստեղ նշված հոդվածներն ուժը կորցնում են 2029 թվականի հունվարի 1-ից՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 19-ի թիվ 2025-1091 հրամանագրով (ordonnance)։ Այդ օրվանից դրանց համարակալումը կփոխվի։
Հաճախ տրվող հարցեր
Կարո՞ղ են EncroChat-ի կամ Sky ECC-ի հաղորդագրությունները բացառվել։
Կարող են, եթե դրանց ստացման կամ փոխանցման օրինական պայմանները չեն պահպանվել, կամ եթե անձն ի վիճակի չէ դրանք արդյունավետ վիճարկել, մինչդեռ դրանք գերակշռող նշանակություն ունեն։ Դա գնահատվում է յուրաքանչյուր գործում առանձին։
Ի՞նչ է հավաստիության վկայագիրը։
Երբ օգտագործվում են ազգային պաշտպանության գաղտնիքով պաշտպանված պետական միջոցներ, արդյունքներին պետք է կցվի տեխնիկական մարմնի պատասխանատուի վկայագիրը, որը հաստատում է դրանց հավաստիությունը (քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված 230-3)։ Դրա բացակայությունը կարող է վկայակոչվել։
Ո՞վ է դատում կազմակերպված խմբով թմրամիջոցների ներմուծման գործերը։
Չափահաս մեղադրյալի դեպքում՝ միայն պրոֆեսիոնալ դատավորներից կազմված ծանր հանցանքների դատարանը, որը նշանակված է թմրամիջոցների շրջանառության ծանր հանցանքների համար (քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդվածներ 706-27 և 698-6)։
Աղբյուրներ
- legifrance.gouv.fr/codes/section_lc/LEGITEXT000006070719/LEGISCTA000006165284/2026-09-30
- legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000006577624
- legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000038311624/2026-09-30
- legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000032656013/
- conseil-constitutionnel.fr/decision/2022/2022987QPC.htm
- legifrance.gouv.fr/juri/id/JURITEXT000046437315
- eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/HTML/?uri=CELEX:62022CJ0670
- legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000054478003/2026-09-30
Ֆրանսերեն էջի թարգմանություն․ վավերական է միայն ֆրանսերեն տեքստը։ Կարդալ ֆրանսերեն տարբերակը ↗︎