Najważniejsze informacje
  • Prokuratura Europejska jest właściwa w sprawach VAT tylko wtedy, gdy oszustwo dotyczy co najmniej dwóch państw członkowskich i powoduje łączną szkodę w wysokości co najmniej 10 milionów euro (art. 22 rozporządzenia (UE) 2017/1939).
  • Delegowani prokuratorzy europejscy wykonują we Francji uprawnienia prokuratora (procureur de la République), a gdy wymaga tego postępowanie, także uprawnienia sędziego śledczego (art. 696-109 i 696-114 francuskiego Kodeksu postępowania karnego).
  • Decyzje w przedmiocie aresztu tymczasowego, przeszukań bez zgody, podsłuchów i zajęć szczególnych należą do sędziego ds. wolności i aresztu.
  • Oszustwo podatkowe jest zagrożone karą pięciu lat pozbawienia wolności i grzywną w wysokości 500 000 euro, a w zorganizowanej grupie – karą siedmiu lat i grzywną w wysokości 3 milionów euro (art. 1741 francuskiego Ogólnego kodeksu podatkowego).

I. Właściwość Prokuratury Europejskiej

Prokuratura Europejska (Parquet européen) prowadzi postępowania przygotowawcze, ściga i stawia przed sądem sprawców przestępstw naruszających interesy finansowe Unii (art. 4 rozporządzenia (UE) 2017/1939 z 12 października 2017 r.). Wykonuje swoje zadania w zakresie postępowań przygotowawczych i ścigania od 1 czerwca 2021 r.

W odniesieniu do VAT dyrektywa (UE) 2017/1371 dotyczy oszustw popełnionych w ramach „transgranicznego systemu oszustw” (art. 3 ust. 2 lit. d). Prokuratura Europejska jest wówczas właściwa tylko wtedy, gdy czyny mają związek z co najmniej dwoma państwami członkowskimi i powodują łączną szkodę w wysokości co najmniej 10 000 000 euro (art. 22 ust. 1 rozporządzenia).

Krajowe podatki bezpośrednie są wyłączone (art.⁠‍‌‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ 22 ust. 4). Jej właściwość mogą obejmować także udział w organizacji przestępczej zajmującej się takimi oszustwami oraz przestępstwa nierozerwalnie z nimi związane (art. 22 ust. 2 i 3).

Naruszenia przepisów celnych również mogą być zgłaszane Prokuraturze Europejskiej. Gdy wszczyna ona postępowanie, powództwo o sankcje fiskalne wnosi delegowany prokurator europejski (procureur européen délégué), a administracja celna może zawrzeć ugodę wyłącznie za jego zgodą (art. L. 611-11, L. 611-12 i L. 613-4 francuskiego Kodeksu celnego, code des douanes).

Pytanie dotyczące Twojej sytuacji? Napisz do kancelarii lub zadzwoń pod numer +33 7 81 86 30 80.

II. Karuzela VAT i przyjmowane kwalifikacje prawne

Oszustwo karuzelowe (fraude carrousel) opiera się na łańcuchu spółek mających siedziby w kilku państwach.⁠‍‌‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ Jedna spółka nabywa towary ze zwolnieniem z VAT, odsprzedaje je z naliczeniem podatku, po czym znika, nie odprowadzając go. Kolejne spółki odliczają lub uzyskują zwrot VAT, który nigdy nie został zapłacony.

Postępowania dotyczą najczęściej:

W przypadku prania pieniędzy obowiązuje domniemanie:⁠‍‌‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ przyjmuje się, że mienie ma nielegalne pochodzenie, gdy operacja nie może mieć innego uzasadnienia niż ukrycie jego pochodzenia lub rzeczywistego beneficjenta (art. 324-1-1).

W przypadku kwalifikowanego oszustwa podatkowego pozbawienie praw obywatelskich jest co do zasady obowiązkowe, chyba że sąd postanowi inaczej w szczególnie uzasadnionym orzeczeniu (art. 1741). Postępowanie podlega art. L. 229 do L. 231 Księgi procedur podatkowych (livre des procédures fiscales).

III. Postępowanie prowadzone przez delegowanego prokuratora europejskiego

Delegowani prokuratorzy europejscy są właściwi na całym terytorium kraju (art.⁠‍‌‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ 696-108 francuskiego Kodeksu postępowania karnego, code de procédure pénale). Sprawy rozpoznają sądy w Paryżu, zarówno w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym (art. 696-110).

Gdy Prokuratura Europejska wykonuje swoją właściwość, prokurator (procureur de la République) lub sędzia śledczy (juge d’instruction), przed którym sprawa już się toczy, musi przekazać sprawę (art. 696-112). Gdy zawiadomienie połączone z ustanowieniem się stroną cywilną (plainte avec constitution de partie civile) dotyczy czynów mogących należeć do właściwości Prokuratury Europejskiej, jego dopuszczalność bada się dopiero po jej decyzji, a bieg przedawnienia ulega zawieszeniu do czasu udzielenia przez nią odpowiedzi (art. 696-134).

Postępowanie toczy się najpierw według przepisów o dochodzeniu w przypadku gorącego uczynku (flagrance) lub o dochodzeniu wstępnym (enquête préliminaire) oraz przepisów Kodeksu celnego (art.⁠‍‌‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ 696-113). Gdy konieczne jest przedstawienie zarzutów (mise en examen), delegowany prokurator europejski sam prowadzi czynności według przepisów o śledztwie sędziowskim (instruction; art. 696-114).

Przedstawia zarzuty, przeprowadza przesłuchania, przesłuchuje świadków i zleca sporządzenie opinii biegłych (art. 696-118). Może zastosować dozór sądowy (contrôle judiciaire); osoba może zaskarżyć tę decyzję do sędziego ds. wolności i aresztu (juge des libertés et de la détention), który orzeka w ciągu siedemdziesięciu dwóch godzin, a następnie do izby śledczej (chambre de l’instruction; art. 696-119).

Zbliża się wezwanie lub rozprawa? Z kancelarią można skontaktować się pod numerem +33 7 81 86 30 80 lub przez WhatsApp / Signal.

IV. Gwarancje, areszt i zajęcia

Sędzia ds.⁠‍‌‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ wolności i aresztu pozostaje właściwy w zakresie:

Osobom, którym przedstawiono zarzuty, przysługują wszystkie prawa przewidziane w śledztwie sędziowskim: dostęp do akt, wnioski o przeprowadzenie czynności, wniosek o stwierdzenie nieważności, środki odwoławcze do izby śledczej (art. 696-129). Obrona bada zatem prawidłowość czynności pod kątem nieważności czynności procesowych (nullités de procédure).

Po zamknięciu postępowania strony mają miesiąc, jeżeli jedna z osób jest pozbawiona wolności, a w pozostałych przypadkach trzy miesiące, na przedstawienie uwag, wniosków i żądań (art.⁠‍‌‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ 696-132).

Oszustwo podatkowe w zorganizowanej grupie jest również objęte art. 706-73-1 pkt 16 Kodeksu postępowania karnego, który pozwala na stosowanie technik właściwych dla przestępczości zorganizowanej, bez przedłużonego zatrzymania (garde à vue) przewidzianego w art. 706-88.

V. Obrona przed Prokuraturą Europejską

Obrona zaczyna się od kwestii właściwości:⁠‍‌‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ próg 10 milionów euro, transgraniczny charakter, wyłączenie podatków bezpośrednich. Następnie dotyczy świadomości oszustwa: podmiot gospodarczy mógł zostać wykorzystany przez łańcuch, którego mechanizmu nie znał.

Zajęcia dotyczą często rachunków bankowych, nieruchomości i pojazdów. Ich proporcjonalność oraz los mienia należącego do osób trzecich można kwestionować od chwili ich wykonania.

Kancelaria z siedzibą w Paryżu występuje przed delegowanymi prokuratorami europejskimi i właściwymi sądami paryskimi.⁠‍‌‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠

Najczęściej zadawane pytania

Kto sądzi we Francji sprawy prowadzone przez Prokuraturę Europejską?

Sądy orzekające w Paryżu, w pierwszej instancji i w postępowaniu odwoławczym (art. 696-110 Kodeksu postępowania karnego). Postępowanie przygotowawcze prowadzi delegowany prokurator europejski właściwy na całym terytorium kraju.

Czy Prokuratura Europejska może ścigać każde oszustwo w zakresie VAT?

Nie.⁠‍‌‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ Wymagane jest oszustwo transgraniczne związane z co najmniej dwoma państwami członkowskimi oraz łączna szkoda w wysokości co najmniej 10 milionów euro (art. 22 rozporządzenia (UE) 2017/1939). Pozostałe oszustwa należą do właściwości prokuratury krajowej.

Czy można zaskarżyć dozór sądowy zastosowany przez delegowanego prokuratora europejskiego?

Tak. Osoba może niezwłocznie zwrócić się do sędziego ds. wolności i aresztu, który orzeka w ciągu siedemdziesięciu dwóch godzin po przeprowadzeniu posiedzenia z udziałem stron. Jego postanowienie może zostać zaskarżone do izby śledczej (art. 696-119 Kodeksu postępowania karnego).

Źródła

  1. eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/HTML/?uri=CELEX:32017R1939
  2. eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/HTML/?uri=CELEX:32017L1371
  3. legifrance.gouv.fr/codes/section_lc/LEGITEXT000006071154/LEGISCTA000042744012/2026-09-30
  4. legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000051742509/2026-09-30
  5. legifrance.gouv.fr/codes/section_lc/LEGITEXT000006070719/LEGISCTA000006149840/2026-09-30
  6. legifrance.gouv.fr/codes/section_lc/LEGITEXT000006071570/LEGISCTA000053807128/2026-09-30
  7. legifrance.gouv.fr/codes/section_lc/LEGITEXT000006071154/LEGISCTA000006138138/2026-09-30
Informacje ogólne o francuskiej procedurze karnej. Nie zastępują one analizy dokumentów konkretnej sprawy.

Tłumaczenie strony w języku francuskim, która jako jedyna jest wiążąca.⁠‍‌‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ Przeczytaj wersję francuską ↗︎