- Przedstawienie zarzutów wymaga poważnych lub zgodnych poszlak; w ich braku osoba otrzymuje status świadka korzystającego z pomocy adwokata (témoin assisté).
- Podczas pierwszego stawiennictwa można odmówić składania wyjaśnień, a adwokat niezwłocznie zapoznaje się z aktami.
- O kopię akt należy wystąpić w terminie siedmiu pełnych dni od przedstawienia zarzutów.
- Od 23 października 2026 r. zarzuty nieważności należy podnieść w terminie czterech miesięcy.
- Dokumentów otrzymanych w kopii nigdy nie wolno udostępniać osobom trzecim.
I. Przedstawienie zarzutów czy status świadka korzystającego z pomocy adwokata
Sędzia śledczy (juge d’instruction) może przedstawić zarzuty (mise en examen) wyłącznie osobie, wobec której istnieją poważne lub zgodne poszlaki uprawdopodabniające jej udział w czynach. Musi ją wcześniej przesłuchać lub umożliwić jej przedstawienie uwag z udziałem adwokata. Przedstawia zarzuty tylko wtedy, gdy uzna, że nie może zastosować statusu świadka korzystającego z pomocy adwokata (témoin assisté; art. 80-1 francuskiego Kodeksu postępowania karnego, code de procédure pénale).
Podczas przesłuchania przy pierwszym stawiennictwie (interrogatoire de première comparution) sędzia informuje o każdym z czynów i jego kwalifikacji prawnej. Adwokat może niezwłocznie zapoznać się z aktami. Osoba może złożyć oświadczenie, odpowiadać na pytania lub odmówić składania wyjaśnień; zgodę na przesłuchanie wyraża wyłącznie w obecności adwokata (art. 116). Zob. stronę przedstawienie zarzutów.
II. Akta i przygotowanie do przesłuchań
Adwokat jest wzywany najpóźniej pięć dni roboczych przed każdym przesłuchaniem. Akta są udostępniane mu najpóźniej cztery dni robocze wcześniej (art. 114).
Po pierwszym stawiennictwie lub z chwilą otrzymania wezwania adwokat może uzyskać kopię całości lub części akt. Kopia jest wydawana w ciągu miesiąca od złożenia wniosku (art. 114).
Udostępnienie tych kopii osobie trzeciej jest zagrożone karą trzech lat pozbawienia wolności i grzywną w wysokości 45 000 euro (art. 114-1).
Strony mogą wnioskować do sędziego o przeprowadzenie określonych czynności: przesłuchania, konfrontacji, oględzin miejsca. Sędzia, który odmawia, musi wydać uzasadnione postanowienie w ciągu miesiąca (art. 82-1).
Trwa zatrzymanie lub stawiennictwo przed sądem? Z kancelarią można skontaktować się od razu pod numerem +33 7 81 86 30 80 lub przez WhatsApp / Signal.
III. Nieważność: termin zmienił się 23 października 2026 r.
Nieprawidłowość postępowania kwestionuje się uzasadnionym wnioskiem do izby śledczej (chambre de l’instruction), składanym w sekretariacie tej izby (greffe; art. 173).
Do 22 października 2026 r. osoba, której przedstawiono zarzuty, miała sześć miesięcy od doręczenia jej postanowienia o przedstawieniu zarzutów (art. 173-1).
Od 23 października 2026 r., w przypadku wniosków składanych od tej daty, termin wynosi cztery miesiące. Biegnie od wydania pierwszej kopii akt, jeżeli wystąpiono o nią w terminie siedmiu pełnych dni (jours francs) od przedstawienia zarzutów; w przeciwnym razie od doręczenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów. W przypadku późniejszych czynności czteromiesięczny termin biegnie od każdego przesłuchania lub każdego doręczenia czynności. Niedopuszczalność nie dotyczy zarzutów, o których osoba nie mogła wiedzieć (art. 173-1 w brzmieniu nadanym ustawą nr 2026-651 z 23 lipca 2026 r.).
W przypadku zarzutów przedstawionych dawno należy niezwłocznie sprawdzić, czy ten nowy termin nie upłynął już na dzień 23 października. Zob. stronę nieważność czynności procesowych.
IV. Dozór sądowy, areszt i środki zaskarżenia
Przedstawieniu zarzutów może towarzyszyć zastosowanie dozoru sądowego (contrôle judiciaire) lub skierowanie sprawy do sędziego ds. wolności i aresztu (juge des libertés et de la détention) w celu zastosowania aresztu tymczasowego (détention provisoire).
Osoba, której przedstawiono zarzuty, może wnieść odwołanie od niektórych postanowień, w szczególności w przedmiocie aresztu i dozoru sądowego, w terminie dziesięciu dni od ich doręczenia (art. 186).
Osoba bliska została właśnie zatrzymana we Francji? Prosimy dzwonić pod numer +33 7 81 86 30 80 lub pisać przez WhatsApp / Signal.
Terminy, o których należy pamiętać
- Wniosek o kopię akt (odruch): w terminie 7 pełnych dni od przedstawienia zarzutów (art. 173-1 Kodeksu postępowania karnego (brzmienie obowiązujące od 23 października 2026 r.))
- Wniosek o stwierdzenie nieważności (wnioski składane od 23 października 2026 r.): 4 miesiące (6 miesięcy do 22 października 2026 r.) (art. 173-1 Kodeksu postępowania karnego)
- Wezwanie adwokata przed przesłuchaniem: najpóźniej pięć dni roboczych (art. 114 Kodeksu postępowania karnego)
- Odwołanie od postanowień sędziego: 10 dni od doręczenia (art. 186 Kodeksu postępowania karnego)
Najczęściej zadawane pytania
Czy można odmówić przesłuchania podczas pierwszego stawiennictwa?
Tak. Osoba może odmówić składania wyjaśnień, złożyć jedynie oświadczenie lub odpowiadać na pytania. Zgodę na przesłuchanie może wyrazić wyłącznie w obecności adwokata.
Dlaczego należy wystąpić o kopię akt w terminie siedmiu pełnych dni?
W przypadku wniosków składanych od 23 października 2026 r. wystąpienie o kopię powoduje, że czteromiesięczny termin biegnie od jej wydania. Bez wniosku w tym terminie cztery miesiące biegną od doręczenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów, bez akt w ręku.
Czy termin dotyczący nieważności obejmuje świadka korzystającego z pomocy adwokata?
Tak. Termin prekluzyjny dotyczy także świadka korzystającego z pomocy adwokata, począwszy od jego pierwszego przesłuchania, a następnie od kolejnych przesłuchań (art. 173-1).
Źródła
- legifrance.gouv.fr/codes/section_lc/LEGITEXT000006071154/LEGISCTA000006167421/2026-09-30
- legifrance.gouv.fr/codes/section_lc/LEGITEXT000006071154/LEGISCTA000006167425/2026-09-30
- legifrance.gouv.fr/codes/section_lc/LEGITEXT000006071154/LEGISCTA000006167430/2026-09-30
- legifrance.gouv.fr/codes/section_lc/LEGITEXT000006071154/LEGISCTA000006167430/2026-10-23
- legifrance.gouv.fr/codes/section_lc/LEGITEXT000006071154/LEGISCTA000006167433/2026-09-30
Tłumaczenie strony w języku francuskim, która jako jedyna jest wiążąca. Przeczytaj wersję francuską ↗︎