Kernpunten
  • 1. Het onderzoek – Politie of gendarmerie verzamelt het bewijs, op heterdaad of in het opsporingsonderzoek, onder toezicht van de procureur van de Republiek.
  • 2. Politiebewaring – Politiebewaring met dwang, of vrij verhoor zonder dwang: in beide gevallen het recht te zwijgen en het recht op een advocaat.
  • 3. Beslissing van het parket – De procureur seponeert de zaak, stelt een alternatief voor vervolging voor, brengt de zaak rechtstreeks voor de rechtbank of opent een gerechtelijk onderzoek.
  • 8. Vonnis – Wanbedrijven vallen onder de correctionele rechtbank, misdaden onder het departementaal strafhof of het hof van assisen.
  • 9. Hoger beroep – Tegen het vonnis kan binnen tien dagen hoger beroep worden ingesteld: de zaak wordt dan opnieuw berecht, zowel in feite als in rechte.
  • 10. Cassatieberoep – Tien volle dagen om cassatieberoep in te stellen: de Cour de cassation toetst de toepassing van het recht, zonder de feiten opnieuw te beoordelen.

1. Het onderzoek

Het onderzoek op heterdaad (enquête de flagrance) volgt onmiddellijk op het strafbare feit en duurt acht dagen, eenmaal verlengbaar met acht dagen voor feiten waarop ten minste vijf jaar gevangenisstraf staat (art. 53 van het Franse Wetboek van Strafvordering (code de procédure pénale, CPP)). Het opsporingsonderzoek (enquête préliminaire) mag in beginsel niet langer duren dan twee jaar vanaf het eerste vrije verhoor, de eerste politiebewaring of de eerste huiszoeking die een persoon betreft, met begrensde verlengingen (art. 75-3 CPP). Huiszoekingen, vorderingen en telefoontaps zijn aan precieze voorwaarden onderworpen, waarvan de miskenning later een nietigheid kan rechtvaardigen. De advocaat kan worden geraadpleegd zodra een oproeping is ontvangen, om het verhoor voor te bereiden.

2. Politiebewaring

De politiebewaring (garde à vue) duurt ten hoogste vierentwintig uur en kan met vierentwintig uur worden verlengd, met schriftelijke en gemotiveerde toestemming van de procureur, voor een misdaad of een wanbedrijf waarop ten minste een jaar gevangenisstraf staat (art. 63 CPP); er bestaan afwijkende regelingen, met name bij georganiseerde criminaliteit. De persoon heeft het recht te zwijgen, zich door een advocaat te laten bijstaan, door een arts te worden onderzocht en een naaste te laten verwittigen. Het vrije verhoor (audition libre) veronderstelt de afwezigheid van dwang: de persoon kan het gebouw op elk moment verlaten en, als op het strafbare feit gevangenisstraf staat, zich door een advocaat laten bijstaan (art. 61-1 CPP). De advocaat spreekt met de persoon, woont de verhoren bij en kan schriftelijke opmerkingen indienen.

3. Beslissing van het parket

De procureur van de Republiek (procureur de la République) beslist over het vervolg:⁠‍‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌​‌‌​​​​​​‌‌​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ seponering (classement sans suite), alternatief voor vervolging, strafrechtelijke schikking (composition pénale), vervolging voor de rechtbank of opening van een gerechtelijk onderzoek (information judiciaire). Wanneer de persoon na afloop van de politiebewaring wordt voorgeleid (déféré), moet hij uiterlijk twintig uur na de opheffing van de maatregel voor de magistraat verschijnen; zo niet wordt hij in vrijheid gesteld (art. 803-3 CPP). Intussen kan hij met een advocaat spreken. Deze keuze bepaalt het hele verdere verloop van de procedure.

Een vraag over uw situatie? Schrijf het kantoor of bel +33 7 81 86 30 80.

4a. Aanhangigmaking bij de rechtbank

Bij snelrecht (comparution immédiate) wordt de beklaagde (prévenu) alleen op dezelfde dag berecht als hij daarmee instemt; zo niet verdaagt de rechtbank de zaak naar een terechtzitting tussen vier en tien weken later, behoudens uitdrukkelijke afstand door de beklaagde (art. 397-1 CPP). De verschijning na voorafgaande erkenning van schuld (comparution sur reconnaissance préalable de culpabilité, CRPC) berust op een door de procureur voorgestelde straf, die de persoon kan aanvaarden of weigeren en die een rechter moet homologeren. De oproeping door een officier van gerechtelijke politie en de dagvaarding bepalen een latere terechtzitting; vanaf 23 oktober 2026 moet de dagvaarding ten minste vijftien dagen vóór de terechtzitting worden uitgebracht (art. 552 CPP). De advocaat bereidt de verdediging voor, vraagt zo nodig een verdaging en onderzoekt de regelmatigheid van de procedure.

5a. Correctionele terechtzitting

Excepties van nietigheid moeten worden opgeworpen vóór elk verweer ten gronde.⁠‍‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌​‌‌​​​​​​‌‌​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ Vanaf 23 oktober 2026 moeten de conclusies tot nietigheid uiterlijk drie dagen vóór de terechtzitting ter griffie worden neergelegd, op straffe van niet-ontvankelijkheid, behalve bij snelrecht en behalve voor nietigheden die niet konden worden gekend (art. 385 CPP). Op de terechtzitting wordt de beklaagde ondervraagd, stelt de burgerlijke partij (partie civile) haar vorderingen voor, neemt de procureur zijn vordering, pleit de verdediging en heeft de beklaagde het laatste woord. De advocaat werpt de nietigheden op, bespreekt het bewijs en pleit zowel over de schuld als over de straf.

4b. Inverdenkingstelling

De inverdenkingstelling (mise en examen) vereist ernstige of samenhangende aanwijzingen die de deelname van de persoon aan de feiten aannemelijk maken, en de rechter maakt er alleen gebruik van als hij niet kan volstaan met het statuut van bijgestane getuige (témoin assisté) (art. 80-1 CPP). Zij vindt plaats tijdens het verhoor bij de eerste verschijning, waarin de persoon, bijgestaan door zijn advocaat, kan zwijgen, verklaringen afleggen of de vragen beantwoorden. Zij geeft via de advocaat toegang tot het dossier en opent het recht om onderzoekshandelingen te vragen. Vanaf 23 oktober 2026 bepaalt het aanvragen van een kopie van het dossier binnen zeven volle dagen (jours francs) na de inverdenkingstelling het aanvangstijdstip van de termijn om nietigheid in te roepen (art. 173-1 CPP).

5b. Hechtenis of gerechtelijk toezicht

Tot voorlopige hechtenis (détention provisoire) wordt beslist door de rechter voor vrijheden en hechtenis (juge des libertés et de la détention), na een debat op tegenspraak, wanneer gerechtelijk toezicht (contrôle judiciaire) en huisarrest met elektronisch toezicht ontoereikend zijn.⁠‍‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌​‌‌​​​​​​‌‌​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ In correctionele zaken mag zij aanvankelijk niet langer dan vier maanden duren, en de verlengingen zijn beperkt naargelang de strafbedreiging en het strafrechtelijk verleden (art. 145-1 CPP). De gedetineerde kan op elk moment om zijn invrijheidstelling verzoeken; de onderzoeksrechter zendt het verzoek binnen tien dagen door aan de rechter voor vrijheden en hechtenis, die binnen vijf werkdagen beslist (art. 148 CPP). De advocaat treedt op tijdens het debat en dient de verzoeken tot invrijheidstelling en de hoger beroepen in.

Een oproeping of een zitting op komst? Het kantoor is bereikbaar op +33 7 81 86 30 80, of via WhatsApp / Signal.

6b. Kamer van inbeschuldigingstelling

Tegen de beschikkingen van de onderzoeksrechter (juge d’instruction) en van de rechter voor vrijheden en hechtenis kan hoger beroep worden ingesteld binnen tien dagen na de betekening ervan (art. 186 CPP). Bij de kamer van inbeschuldigingstelling (chambre de l’instruction) worden ook de verzoekschriften tot nietigverklaring van handelingen van het onderzoek en van het gerechtelijk onderzoek aanhangig gemaakt. Vanaf 23 oktober 2026 moet het verzoekschrift worden ingediend binnen vier maanden na de afgifte van de eerste kopie van het dossier, als die binnen zeven volle dagen na de inverdenkingstelling is aangevraagd, en anders binnen vier maanden na de betekening van de inverdenkingstelling (art. 173-1 CPP). De advocaat stelt de verzoekschriften en memories op, pleit op de terechtzitting en beoordeelt of een cassatieberoep opportuun is.

7b. Afsluiting van het gerechtelijk onderzoek

Wanneer het gerechtelijk onderzoek hem voltooid lijkt, stelt de onderzoeksrechter de partijen daarvan in kennis;⁠‍‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌​‌‌​​​​​​‌‌​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ de procureur beschikt dan over een maand als een persoon gedetineerd is, en over drie maanden in de andere gevallen, voor zijn vordering (art. 175 CPP). De partijen beschikken over dezelfde termijnen om opmerkingen en verzoeken in te dienen, en vervolgens over tien dagen om op de vordering te antwoorden. De rechter wijst daarna een beschikking van buitenvervolgingstelling (non-lieu), van verwijzing naar de correctionele rechtbank (tribunal correctionnel) of van inbeschuldigingstelling (mise en accusation). De advocaat stelt de opmerkingen op die op deze beslissing kunnen wegen.

8. Vonnis

De correctionele rechtbank berecht de wanbedrijven. Het departementaal strafhof (cour criminelle départementale), samengesteld uit beroepsmagistraten, berecht in eerste aanleg bepaalde misdaden gepleegd door meerderjarigen; het hof van assisen (cour d’assises), met een jury, berecht de andere misdaden. Het bewijs wordt mondeling op de terechtzitting besproken, die eindigt met een beslissing over de schuld en vervolgens, in voorkomend geval, over de straf. De op tegenspraak gewezen beslissing doet de termijn voor hoger beroep van tien dagen lopen (art. 498 CPP). De advocaat bereidt de verhoren voor, bespreekt elk bewijselement en pleit zowel over de schuld als over de straf.

9. Hoger beroep

Hoger beroep tegen een correctioneel vonnis op tegenspraak wordt ingesteld binnen tien dagen na de uitspraak (art.⁠‍‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌​‌‌​​​​​​‌‌​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ 498 CPP); de termijn bedraagt eveneens tien dagen tegen een arrest van een hof van assisen (art. 380-9 CPP). In bepaalde gevallen, met name wanneer de partij niet op de hoogte was gebracht van de datum van de uitspraak, loopt de termijn pas vanaf de betekening. De kamer voor correctionele beroepen (chambre des appels correctionnels) berecht de wanbedrijven opnieuw; in criminele zaken wordt de zaak voorgelegd aan een hof van assisen dat in hoger beroep oordeelt. De advocaat weegt het belang en de risico's van het hoger beroep af, met name bij hoger beroep van het parket.

Is een naaste zojuist in Frankrijk aangehouden? Bel +33 7 81 86 30 80 of schrijf via WhatsApp / Signal.

10. Cassatieberoep

Het openbaar ministerie en de partijen beschikken over tien volle dagen na de uitspraak om cassatieberoep (pourvoi en cassation) in te stellen (art. 568 CPP), behoudens bijzondere materies en gevallen waarin de termijn pas vanaf de betekening loopt. Het cassatieberoep wordt ingesteld bij verklaring ter griffie van het gerecht dat de beslissing heeft gewezen. De strafkamer (chambre criminelle) beoordeelt de feiten niet opnieuw: zij toetst de toepassing van de wet en de motivering van de beslissing. De cassatiemiddelen worden vervolgens uiteengezet in een memorie, in beginsel neergelegd door een advocaat bij de Raad van State en het Hof van Cassatie (avocat au Conseil d’État et à la Cour de cassation).

11. Tenuitvoerlegging van de straf

Behoudens een bevel tot opsluiting (mandat de dépôt) kan de vrije persoon die is veroordeeld tot een gevangenisstraf van ten hoogste een jaar een strafaanpassing krijgen:⁠‍‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌​‌‌​​​​​​‌‌​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ detentie thuis met elektronisch toezicht, halve vrijheid (semi-liberté), plaatsing buiten de inrichting (placement à l’extérieur), opsplitsing of voorwaardelijke invrijheidstelling (art. 723-15 CPP). Bedraagt de straf ten hoogste zes maanden, dan is de aanpassing in beginsel van rechtswege, tenzij de persoonlijkheid of de situatie van de veroordeelde haar onmogelijk maakt. De veroordeelde wordt opgeroepen voor de strafuitvoeringsrechter (juge de l’application des peines) en vervolgens voor de penitentiaire dienst voor re-integratie en reclassering (service pénitentiaire d’insertion et de probation). De advocaat bereidt het aanpassingsplan voor en verzamelt de bewijsstukken: werk, huisvesting, opleiding, zorg.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een onderzoek en een gerechtelijk onderzoek?

Het onderzoek wordt gevoerd door politie of gendarmerie onder toezicht van de procureur. Het gerechtelijk onderzoek (information judiciaire of instruction) wordt toevertrouwd aan een onderzoeksrechter: het is verplicht in criminele zaken en facultatief voor wanbedrijven. Het geeft de partijen via hun advocaat toegang tot het dossier, het recht om onderzoekshandelingen te vragen en het recht om de regelmatigheid van de procedure aan te vechten bij de kamer van inbeschuldigingstelling.

Hoeveel tijd heeft men om hoger beroep of cassatieberoep in te stellen?

Hoger beroep tegen een correctioneel vonnis op tegenspraak wordt ingesteld binnen tien dagen na de uitspraak (art.⁠‍‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌​‌‌​​​​​​‌‌​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ 498 CPP). Cassatieberoep wordt ingesteld binnen tien volle dagen na de uitspraak (art. 568 CPP), behoudens bijzondere materies. In bepaalde gevallen lopen deze termijnen pas vanaf de betekening van de beslissing.

Wat verandert er op 23 oktober 2026 voor de nietigheden?

Wet nr. 2026-651 van 23 juli 2026 wijzigt de termijnen om op te treden. Voor verzoekschriften die vanaf 23 oktober 2026 worden ingediend, beschikt de in verdenking gestelde persoon over vier maanden vanaf de afgifte van de eerste kopie van het dossier, als hij die binnen zeven volle dagen na de inverdenkingstelling heeft aangevraagd, en anders over vier maanden vanaf de betekening van de inverdenkingstelling (art. 173-1 CPP). Voor de correctionele rechtbank moeten de conclusies tot nietigheid uiterlijk drie dagen vóór de terechtzitting ter griffie worden neergelegd, behalve bij snelrecht (art. 385 CPP).

Bronnen

    Algemene informatie over het Franse strafprocesrecht. Deze informatie vervangt niet het onderzoek van de stukken van een concrete zaak.

    Vertaling van de Franse pagina, die als enige rechtsgeldig is.⁠‍‌​‌‌‌​‌​​​​‌‌​‌‌​​​​​​‌‌​​​​​​​‌​​​‌​​​​‍⁠ De Franse versie lezen ↗︎