- 1. Soruşturma – Polis veya jandarma, Cumhuriyet savcısının denetimi altında, suçüstü veya ön soruşturma çerçevesinde delilleri toplar.
- 2. Gözaltı – Zorlama altında gözaltı veya zorlama olmaksızın serbest ifade: her iki durumda da susma hakkı ve avukat hakkı vardır.
- 3. Savcılığın kararı – Savcı dosyayı işlemden kaldırır, kovuşturmaya alternatif bir yol önerir, davayı doğrudan mahkemeye götürür veya bir hâkim soruşturması açar.
- 8. Yargılama – Suçlar asliye ceza mahkemesinin, ağır suçlar il ceza mahkemesinin veya ağır ceza mahkemesinin görev alanındadır.
- 9. İstinaf – Hükme karşı on gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir: dava bu durumda hem maddi olay hem de hukuk bakımından yeniden yargılanır.
- 10. Temyiz – Temyiz başvurusu için tam on gün: Yargıtay, olayları yeniden yargılamadan hukukun uygulanmasını denetler.
1. Soruşturma
Suçüstü soruşturması (enquête de flagrance) suçun hemen ardından gelir ve sekiz gün sürer; en az beş yıl hapis cezası gerektiren fiiller için bir kez sekiz gün uzatılabilir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu (code de procédure pénale, CPP) madde 53). Ön soruşturma (enquête préliminaire), bir kişiye yönelik ilk serbest ifade, gözaltı veya aramadan itibaren kural olarak iki yılı aşamaz; uzatmalar belirli kurallara bağlıdır (CPP madde 75-3). Aramalar, bilgi ve belge talepleri (réquisitions) ve iletişimin dinlenmesi belirli koşullara tabidir; bunlara uyulmaması daha sonra bir hükümsüzlüğün dayanağı olabilir. İfadeye hazırlanmak için, bir çağrı alınır alınmaz avukata danışılabilir.
2. Gözaltı
Gözaltı (garde à vue) en fazla yirmi dört saat sürer ve bir ağır suç veya en az bir yıl hapis cezası gerektiren bir suç için, savcının yazılı ve gerekçeli izniyle yirmi dört saat uzatılabilir (CPP madde 63); özellikle örgütlü suç alanında istisnai rejimler vardır. Kişinin susma, avukat yardımından yararlanma, doktor tarafından muayene edilme ve bir yakınını bilgilendirtme hakları vardır. Serbest ifade (audition libre) zorlamanın bulunmamasını gerektirir: kişi binadan her an ayrılabilir ve suç hapis cezası gerektiriyorsa avukat yardımından yararlanabilir (CPP madde 61-1). Avukat kişiyle görüşür, ifadelerde hazır bulunur ve yazılı görüşler sunabilir.
3. Savcılığın kararı
Cumhuriyet savcısı (procureur de la République) nasıl devam edileceğine karar verir: dosyanın işlemden kaldırılması (classement sans suite), kovuşturmaya alternatif bir yol, cezai uzlaşma (composition pénale), mahkeme önünde kovuşturma veya bir hâkim soruşturmasının (information judiciaire) açılması. Kişi gözaltının sonunda savcı önüne çıkarılıyorsa (déféré), tedbirin kaldırılmasından en geç yirmi saat sonra yargı mensubu önüne çıkarılmalıdır; aksi hâlde serbest bırakılır (CPP madde 803-3). Bu süre içinde bir avukatla görüşebilir. Bu yönlendirme tercihi muhakemenin bütün devamını belirler.
Durumunuzla ilgili bir sorunuz mu var? Büroya yazın veya +33 7 81 86 30 80 numarasını arayın.
4a. Mahkemeye başvuru
Hızlandırılmış yargılamada (comparution immédiate) sanık ancak rıza gösterirse aynı gün yargılanır; aksi hâlde mahkeme, sanık açıkça feragat etmedikçe, dört ila on hafta arasında belirlenen bir duruşmaya erteler (CPP madde 397-1). Önceden suçu kabul üzerine yargılama (comparution sur reconnaissance préalable de culpabilité, CRPC), savcının önerdiği, kişinin kabul veya reddedebileceği ve bir hâkimin onaylaması gereken bir cezaya dayanır. Adli kolluk görevlisi aracılığıyla çağrı (convocation par officier de police judiciaire) ve celp (citation) daha sonraki bir duruşma belirler; 23 Ekim 2026’dan itibaren celp duruşmadan en az on beş gün önce tebliğ edilmelidir (CPP madde 552). Avukat savunmayı hazırlar, gerekirse erteleme talep eder ve muhakemenin hukuka uygunluğunu inceler.
5a. Asliye ceza duruşması
Hükümsüzlük itirazları esasa ilişkin her türlü savunmadan önce ileri sürülmelidir. 23 Ekim 2026’dan itibaren hükümsüzlük dilekçeleri, hızlandırılmış yargılama ve bilinmesi mümkün olmayan hükümsüzlükler dışında, kabul edilemezlik yaptırımı altında, en geç duruşmadan üç gün önce mahkeme kalemine (greffe) verilmelidir (CPP madde 385). Duruşmada sanık sorgulanır, müdahil taraf (partie civile) taleplerini sunar, savcı mütalaasını verir, savunma sözlü savunmasını yapar ve son söz sanığa verilir. Avukat hükümsüzlükleri ileri sürer, delilleri tartışır ve hem suçluluk hem de ceza hakkında savunma yapar.
4b. Hakkında soruşturma açılması
Hakkında soruşturma açılması (mise en examen), kişinin fiillere katılımını muhtemel kılan ağır veya birbiriyle uyumlu emarelerin varlığını gerektirir ve hâkim buna ancak yardımlı tanık (témoin assisté) statüsüyle yetinemiyorsa başvurur (CPP madde 80-1). İlk sorgu sırasında gerçekleşir; bu sorguda kişi, avukatının yardımıyla, susabilir, beyanda bulunabilir veya soruları yanıtlayabilir. Avukat aracılığıyla dosyaya erişim sağlar ve işlem talep etme hakkını doğurur. 23 Ekim 2026’dan itibaren, hakkında soruşturma açılmasından itibaren tam yedi gün içinde dosya örneğinin talep edilmesi, hükümsüzlük talebi süresinin başlangıç noktasını belirler (CPP madde 173-1).
5b. Tutukluluk veya adli kontrol
Tutuklamaya (détention provisoire), adli kontrol (contrôle judiciaire) ve elektronik izlemeli konutta gözetim yetersiz kaldığında, çelişmeli bir duruşmanın ardından özgürlükler ve tutukluluk hâkimi (juge des libertés et de la détention) karar verir. Suçlarda (matière correctionnelle) tutukluluk başlangıçta dört ayı aşamaz ve uzatmaları öngörülen cezaya ve sabıka geçmişine göre sınırlıdır (CPP madde 145-1). Tutuklu kişi her zaman tahliyesini talep edebilir; soruşturma hâkimi (juge d’instruction) talebi on gün içinde özgürlükler ve tutukluluk hâkimine iletir, bu hâkim de beş iş günü içinde karar verir (CPP madde 148). Avukat duruşmaya katılır, tahliye taleplerini ve istinaf başvurularını yapar.
Yaklaşan bir çağrı veya duruşma mı var? Büroya +33 7 81 86 30 80 numarasından veya WhatsApp / Signal üzerinden ulaşabilirsiniz.
6b. Soruşturma dairesi
Soruşturma hâkiminin ve özgürlükler ve tutukluluk hâkiminin kararlarına karşı, tebliğlerinden itibaren on gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir (CPP madde 186). Soruşturma dairesine (chambre de l’instruction) ayrıca soruşturma ve hâkim soruşturması işlemlerine yönelik hükümsüzlük talepleriyle de başvurulur. 23 Ekim 2026’dan itibaren talep, dosyanın ilk örneği hakkında soruşturma açılmasından itibaren tam yedi gün içinde istenmişse bu örneğin verilmesinden itibaren dört ay içinde, aksi hâlde soruşturma açılmasının bildirilmesinden itibaren dört ay içinde yapılmalıdır (CPP madde 173-1). Avukat dilekçeleri ve beyan dilekçelerini (mémoires) yazar, duruşmada savunma yapar ve temyiz başvurusunun uygunluğunu değerlendirir.
7b. Hâkim soruşturmasının sonuçlandırılması
Hâkim soruşturmasının tamamlandığı kanaatine vardığında soruşturma hâkimi bunu taraflara bildirir; savcının mütalaası (réquisitions) için, bir kişi tutukluysa bir ay, diğer durumlarda üç ay süresi vardır (CPP madde 175). Taraflar görüş ve taleplerini göndermek için aynı sürelere, ardından mütalaaya cevap vermek için on güne sahiptir. Hâkim daha sonra kovuşturmaya yer olmadığına (non-lieu), asliye ceza mahkemesine sevke veya suçlamaya (mise en accusation) ilişkin bir karar verir. Avukat, bu karar üzerinde etkili olabilecek görüşleri yazar.
8. Yargılama
Asliye ceza mahkemesi (tribunal correctionnel) suçları yargılar. Meslek hâkimlerinden oluşan il ceza mahkemesi (cour criminelle départementale), reşit kişilerin işlediği bazı ağır suçları ilk derecede yargılar; jürili ağır ceza mahkemesi (cour d’assises) ise diğer ağır suçları yargılar. Deliller duruşmada sözlü olarak tartışılır; duruşma, suçluluk hakkında ve gerektiğinde ceza hakkında bir kararla sona erer. Çelişmeli olarak verilen karar on günlük istinaf süresini başlatır (CPP madde 498). Avukat sorgulara hazırlanır, her delili tartışır ve hem suçluluk hem de ceza hakkında savunma yapar.
9. İstinaf
Asliye ceza mahkemesinin çelişmeli bir hükmüne karşı istinaf başvurusu, hükmün açıklanmasından itibaren on gün içinde yapılır (CPP madde 498); ağır ceza mahkemesinin bir kararına karşı süre yine on gündür (CPP madde 380-9). Bazı durumlarda, özellikle taraf kararın açıklanacağı tarihten haberdar edilmemişse, süre ancak tebliğden itibaren işler. İstinaf mahkemesinin ceza istinaf dairesi (chambre des appels correctionnels) suçları yeniden yargılar; ağır suçlarda dava, istinaf incelemesi yapan bir ağır ceza mahkemesi önüne getirilir. Avukat, özellikle savcılığın istinafı hâlinde, istinafın yararını ve risklerini değerlendirir.
Bir yakınınız Fransa’da az önce gözaltına mı alındı? +33 7 81 86 30 80 numarasını arayın veya WhatsApp / Signal üzerinden yazın.
10. Temyiz
Savcılık (ministère public) ve tarafların temyiz (pourvoi en cassation) başvurusu için, özel alanlar ve sürenin ancak tebliğden itibaren işlediği durumlar dışında, kararın açıklanmasından sonra tam on günü vardır (CPP madde 568). Temyiz başvurusu, kararı veren mahkemenin kalemine beyanla yapılır. Yargıtay (Cour de cassation) ceza dairesi olayları yeniden yargılamaz: kanunun uygulanmasını ve kararın gerekçesini denetler. Temyiz sebepleri daha sonra, kural olarak Danıştay ve Yargıtay nezdinde yetkili bir avukat (avocat au Conseil d’État et à la Cour de cassation) tarafından sunulan bir dilekçede geliştirilir.
11. Cezanın infazı
Cezaevine konulma emri (mandat de dépôt) olmadıkça, bir yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm edilen serbest kişi bir infaz düzenlemesinden yararlanabilir: elektronik izlemeli konutta infaz, yarı açık rejim (semi-liberté), dışarıda yerleştirme (placement à l’extérieur), cezanın bölünmesi veya koşullu salıverilme (CPP madde 723-15). Ceza altı ay veya daha azsa, hükümlünün kişiliği veya durumu imkânsız kılmadıkça, infaz düzenlemesi kural olarak bir haktır. Hükümlü infaz hâkimi (juge de l’application des peines) önüne, ardından cezaevi uyum ve denetimli serbestlik servisi (service pénitentiaire d’insertion et de probation) önüne çağrılır. Avukat infaz düzenlemesi projesini hazırlar ve belgeleri toplar: iş, konut, eğitim, tedavi.
Sıkça sorulan sorular
Soruşturma ile hâkim soruşturması arasındaki fark nedir?
Soruşturma, savcının denetimi altında polis veya jandarma tarafından yürütülür. Hâkim soruşturması (information judiciaire veya instruction) bir soruşturma hâkimine verilir: ağır suçlarda zorunlu, diğer suçlarda isteğe bağlıdır. Taraflara, avukatları aracılığıyla dosyaya erişim, işlem talep etme hakkı ve muhakemenin hukuka uygunluğuna soruşturma dairesi önünde itiraz etme hakkı tanır.
İstinaf veya temyiz başvurusu için ne kadar süre vardır?
Asliye ceza mahkemesinin çelişmeli bir hükmüne karşı istinaf başvurusu, hükmün açıklanmasından itibaren on gün içinde yapılır (CPP madde 498). Temyiz başvurusu, özel alanlar dışında, kararın açıklanmasını izleyen tam on gün içinde yapılır (CPP madde 568). Bazı durumlarda bu süreler ancak kararın tebliğinden itibaren işler.
Hükümsüzlükler bakımından 23 Ekim 2026’da ne değişiyor?
23 Temmuz 2026 tarihli ve 2026-651 sayılı Kanun, başvuru sürelerini değiştirir. 23 Ekim 2026’dan itibaren yapılan başvurular için hakkında soruşturma açılan kişi, dosyanın ilk örneğini soruşturma açılmasından itibaren tam yedi gün içinde istemişse bu örneğin verilmesinden itibaren, aksi hâlde soruşturma açılmasının bildirilmesinden itibaren dört aylık bir süreye sahiptir (CPP madde 173-1). Asliye ceza mahkemesi önünde hükümsüzlük dilekçeleri, hızlandırılmış yargılama dışında, en geç duruşmadan üç gün önce kaleme verilmelidir (CPP madde 385).
Kaynaklar
Bu sayfa, tek geçerli metin olan Fransızca sayfanın çevirisidir. Fransızca sürümü okuyun ↗︎